Familiegedichten werken het best wanneer ze warm, herkenbaar en niet te druk zijn. Voor oma of opa hoef je niet grappig te zijn — dat is de val waar de meeste mensen in trappen, omdat ze denken dat een gedicht altijd een clou moet hebben.
Een gedicht dat gewoon lief is, wordt vaker bewaard dan een gedicht dat probeert scherp te zijn.
Kies een herinnering, geen eigenschap
“U bent altijd zo lief” zegt niets, want dat schrijft iedereen. Een moment zegt alles. Denk aan iets kleins dat vaak terugkomt: de koekjes die er altijd staan, het vaste telefoontje op zondag, de manier waarop opa altijd hetzelfde verhaal begint.
Dat soort details maken een gedicht van jou en niet van de eerste de beste.
Praat over vroeger én nu
De prettigste opbouw voor een familiegedicht loopt van toen naar vandaag:
- begin bij iets van vroeger dat jullie samen deden;
- ga naar hoe dat nu gaat, of hoe het veranderd is;
- eindig bij het cadeau, dat daar dan bij aansluit.
Zo krijgt het gedicht vanzelf een lijn, zonder dat je een grap nodig hebt om het interessant te houden.
Houd het rustig van tempo
Bij oudere familieleden wordt er langzamer voorgelezen en soms in een volle kamer. Korte regels helpen dan meer dan een slim ritme. Vermijd ook woordgrappen die je moet horen om te snappen — die missen precies bij de mensen die iets minder goed verstaan.
Op zondag stond de koffie klaar,
dat deed u zoveel jaar na jaar.
Nu komen wij een keertje meer,
en brengen dit voor u, deze keer.
Wat je beter kunt laten liggen
Grappen over leeftijd, gehoor, gezondheid of hoeveel er vergeten wordt, zijn zelden zo grappig als ze in je hoofd klinken. Ook als het in de familie de gewoonte is om daar los over te doen: op papier, hardop, in een stille kamer, komt het harder aan dan aan tafel.
Schrijf het met de hand over
Een klein ding dat veel doet: schrijf de eindversie over op papier in plaats van hem te printen. Bij familiegedichten is dat vaak het deel dat bewaard wordt, los van het cadeau.
Voorbeelden per familielid vind je bij Sinterklaasgedicht oma en Sinterklaasgedicht opa. Wil je het op papier mooi krijgen, kijk dan bij de printbare Sinterklaasbrief.